Οι βασικότερες αιτίες θνησιμότητας και νοσηρότητας στην σύγχρονη εποχή έχουν ως κύριους προσδιοριστικούς παράγοντες την ανθρώπινη συμπεριφορά και το ευρύτερο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ενώ η αλλαγή των κλιματικών παραγόντων απαιτεί ευρεία συναίνεση και βαθιές τομές σε παγκόσμιο επίπεδο, η αλλαγή της συμπεριφοράς του πληθυσμού σε θέματα υγείας θα πρέπει να αποτελεί τον κύριο στόχο των πολιτικών υγείας. Για να πραγματοποιηθεί αυτός ο σκοπός, κύριος στόχος των προγραμμάτων αγωγής υγείας είναι να βελτιωθεί το επίπεδο συνειδητότητας του πληθυσμού στα θέματα που αφο­ρούν την υγεία του και να αυξηθεί η ατομική και συλλογική δράση σε θέματα που άπτονται της υγείας τόσο σε ατομικό όσο και σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο.

Επιμέρους στόχοι των προγραμμάτων αγωγής υγείας είναι οι εξής:

ü      Η ευαισθητοποίηση

ü      Η παροχή γνώσεων

ü      Η ιεράρχηση αξιών

ü      Η αλλαγή απόψεων

ü      Η λήψη αποφάσεων

ü      Η αλλαγή συμπεριφοράς

ü      Η αλλαγή περιβάλλοντος

Έρευνες στον τομέα της διατροφής έχουν δείξει ότι τα παιδιά στην Ελλάδα πάσχουν από παχυσαρκία, ότι η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή είναι μία από τις πιο υγιεινές αλλά μάλλον τείνει να εγκαταλειφθεί, ότι ο χρόνος επιλογής και παρασκευής των τροφίμων είναι περιορισμένος και επίσης οι γονείς δεν αφιερώνουν χρόνο για να  εξοικειώσουν τα παιδιά τους με νέες τροφές και διατροφικές προτιμήσεις. Επιπρόσθετα τα ΜΜΕ εμφανίζονται να παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην επιλογή των τροφών και στην διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών, ειδικότερα για τα παιδιά.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων μία από τις θεματολογίες των προγραμμάτων αγωγής υγείας σε σχολεία αποτελεί η : Διατροφή και οι διατροφικές συνήθειες και τα Γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.  Το σχολείο είναι γνωστό ότι αποτελεί έναν από τους κύριους πυρήνες κοινωνικοποίησης, εκμάθησης και διαμόρφωσης νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Τα παιδιά, από τις πρώτες τάξεις κιόλας του δημοτικού σχολείου, μπορούν να λάβουν τα θετικά ερεθίσματα εκείνα που θα διαμορφώσουν την γενικότερη στάση τους απέναντι σε θέματα υγείας και ειδικότερα σε θέματα διατροφής και διατροφικών συνηθειών.

Στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς  (Σεπτέμβριο-Οκτώβριο) συγκροτούνται ομάδες και αποφασίζουν να υλοποιήσουν ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας , αφού έχουν προηγηθεί ενέργειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών από τον Υπεύθυνο Αγωγής Υγείας και από τον Υπεύθυνο του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων της κάθε Διεύθυνσης  Δ.Ε. Ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας για παιδιά μπορεί να περιλαμβάνει την ανάπτυξη γνώσεων σχετικά με τα θρεπτικά συστατικά των τροφών , την ενημέρωση για τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη βασική διατροφή και τη σχέση της με την υγεία ,την εμπότιση γνώσεων σχετικά με τα λίπη, τις πρωτεΐνες, τους υδατάνθρακες, τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία, το νερό, κλπ.. Επίσης, οδηγίες μπορούν να δίδονται για τον  σωστό τρόπο κατανάλωσης και μαγειρέματος για την μέγιστη δυνατή πρόσληψη των θρεπτικών συστατικών και να συμπεριλαβάνονται προτάσεις για υγιεινές πρακτικές διατροφής. Επίσης σημαντική προσθήκη είναι η σύνδεση της διατροφής με την απώλεια ή την πρόσληψη βάρους. Ακόμη, θα μπορούν να μεταλαμπαδευθούν γνώσεις σχετικά με την κατανόηση του περιεχομένου των ετικετών των συσκευασιών των τροφίμων και την αναγνώριση των επικίνδυνων ή πιθανών επικίνδυνων συστατικών των τροφών. Τέλος, και μάλλον πιο σημαντικά, είναι η κατανόηση της σχέσης της παχυσαρκίας και της υγείας και η εμπότιση της αξίας και της αναγνώρισης της άσκησης σε συνδυασμό με την σωστή  διατροφή.

Ως μέθοδοι και τεχνικές Προγραμμάτων Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας χρησιμοποιούνται οι παθητικές μέθοδοι όπως οι διαλέξεις, η προβολή video ή εκπαιδευτικής ταινίας, οι ενημερωτικές διαφάνειες και οι μέθοδοι ενεργητικής συμμετοχής (μέσω ερευνών, συνεντεύξεων, ερωτηματολογίων). Πολύ σημαντικές είναι οι βιωματικές μέθοδοι των προγραμμάτων αγωγής υγείας. Η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, το γράψιμο μιας ιστορίας ,η συμβουλευτική προς τα παιδιά σε θέματα διατροφής και διατροφικών συνηθειών και επιλογών και το διάγραμμα βιωματικών εμπειριών αποτελούν τις βιωματικές μεθόδους ενός προγράμματος. Τέλος στην μέθοδο «καθρέφτης» τα παιδιά εκφράζουν τις στάσεις, συμπεριφορές και προτιμήσεις τους μέσα από ζωγραφιές, σχήματα και εικόνες.

Σε μία εποχή όπου οι εικόνες, οι πληροφορίες και τα πρότυπα ταξιδεύουν πολύ γρήγορα και επηρεάζουν άμεσα, τα προγράμματα αγωγής υγείας προς όλα τα παιδιά των τάξεων του δημοτικού σχολείου μπορούν να αποτελέσουν μία αποτελεσματικότατη πολιτική πρόληψης και ενημέρωσης των παιδιών σε θέματα υγείας και διατροφής.

ΠΗΓΕΣ

ü      Υπουργείο Παιδείας δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων: «Το Eκπαιδευτικό Σύστημα / Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση /Αγωγή Υγείας»

ü      Γ.Κ. Τούντας : «Προαγωγή Υγείας»

ü      Θεοδωράκης Ιωάννης : «Αγωγή Υγείας και Διατροφή», Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας