Category: Παιδί και υγεία


Η UNICEF παρουσίασε στα πλαίσια της πρωτοβουλίας «Δέσμευση για την Παιδική Επιβίωση: Η Ανανέωση μιας Υπόσχεσης», νέα στοιχεία που δείχνουν μία πολύ μεγάλη επιτυχία στη μείωση της θνησιμότητας των παιδιών κάτω των 5 ετών για τα τελευταία 20 χρόνια σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πρωτοβουλία για τη μείωση της παγκόσμιας παιδικής θνησιμότητας ξεκίνησε μετά τη συνάντηση υψηλού επιπέδου που έγινε τον Ιούνιο του 2012 από τις κυβερνήσεις της Αιθιοπίας, της Ινδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών σε συνεργασία με τη UNICEF.

Η εν λόγω πρωτοβουλία επονομάζεται «Πρόσκληση σε Δράση για την Παιδική Επιβίωση» και οι στόχοι της υποστηρίζονται ήδη από περισσότερες από 100 χώρες. Μέσω αυτής της προσπάθειας οι χώρες κινητοποιούνται και ευαισθητοποιούνται προς την επίτευξη του στόχου της μείωσης των θανάτων των παιδιών κάτω των 5 ετών σε όλες τις χώρες σε 20 ή και λιγότερους ανά 1.000 ζώντα νεογνά, μέχρι το 2035.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αμέτρητες προσπάθειες σε συνδυασμό με την τεχνολογική πρόοδο είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση των θανάτων των παιδιών κάτω των 5 ετών από σχεδόν 12 εκατομμύρια το 1990 σε 6,9 εκατ. το 2011.

Περίπου 14.000 λιγότερα παιδιά έχαναν τη ζωή τους κάθε ημέρα το 2011 σε σχέση με το 1990. Τα παγκόσμια ποσοστά της θνησιμότητας των παιδιών κάτω των 5 ετών έχουν μειωθεί κατά 41%, από 87 θανάτους ανά 1.000 ζώντα νεογνά το 1990 σε 51 ανά 1.000 το 2011. Ευρύτατα και εκτεταμένη τα οφέλη στη παιδική υγεία: Όλες οι περιοχές του κόσμου έχουν βιώσει αξιοσημείωτες μειώσεις στη θνησιμότητα των παιδιών κάτω των 5 ετών από το έτος 1990.

Η υποσαχάρια Αφρική, αν και υστερεί σε σχέση με τις άλλες περιοχές, έχει επίσης καταγράψει μία σημαντική μείωση της τάξης του 39% αναφορικά με τη θνησιμότητα των παιδιών κάτω των 5 ετών. Η παγκόσμια κοινότητα έχει επίσης κάνει σημαντικά βήματα στην αντιμετώπιση ορισμένων εκ των κυριότερων αιτιών θανάτου των παιδιών.

Οι θάνατοι από ιλαρά έχουν μειωθεί κάθετα και όσον αφορά την πολιομυελίτιδα παρότι ανθίσταται πεισματικά να εξαλειφθεί τα κρούσματά της έχουν πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η γενική πρόοδος δεν εξαλείφει τις υγειονομικές ανισότητες: Ενώ οι τελευταίες δεκαετίες έχουν να επιδείξουν αξιόλογη προόδο και έχουν συντελέσει στο να σωθούν εκατομμύρια ζωές, σχεδόν 19.000 παιδιά κάτω των 5 ετών εξακολουθούν να πεθαίνουν κάθε μέρα, κυρίως από ασθένειες που μπορούν να προληφθούν ή από τη φτώχεια. Ο τέταρτος Αναπτυξιακός Στόχος της Χιλιετίας, για μείωση κατά τα δύο τρίτα της παγκόσμιας θνησιμότητας κάτω 5 ετών μεταξύ 1990 και 2015, διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να χάσει την προθεσμία που πλησιάζει.

Ένα ανησυχητικό χάσμα έχει αναδειχθεί στα ποσοστά επιβίωσης των παιδιών μεταξύ διαφορετικών περιοχών του κόσμου αλλά και στο εσωτερικό των χωρών: Τα παιδιά έχουν διαφορετικές πιθανότητες επιβίωσης από τη μία χώρα στην άλλη αλλά και εντός των ίδιων των χωρών που ζουν. Μπορεί να υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις ανάλογα με το πόσο εύπορες είναι οι οικογένειες, σε σχέση με το αν κατοικούν σε αστικές ή αγροτικές περιοχές, καθώς και με το μορφωτικό επίπεδο των μητέρων.

Οι πληθυσμοί που διαβιούν στην υποσαχάρια Αφρική και η Νότια Ασία, αλλά και οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κοινωνικά και οικονομικά μειονεκτική θέση (είτε είναι κοινωνικά περιθωριοποιημένοι είτε κοινωνικά αποκλεισμένοι) στο εσωτερικό των εκάστοτε χωρών, υστερούν σημαντικά στους δείκτες παιδικής θνησιμότητας. Κάθε δύο μήνες, οι ζωές περίπου 1,2 εκατομμυρίων παιδιών κάτω των 5 ετών θα μπορούσαν να σωθούν εάν τα εμβόλια, η επαρκής διατροφή και η βασική ιατρική και μητρική φροντίδα που παρέχεται στα περισσότερα παιδιά και μητέρες στις πλούσιες χώρες, ήταν διαθέσιμα και σε αυτά.

iatrognosi.gr

Advertisements

Ένα κρίσιμo στοιχείο της πρώιμης παιδικής μάθησης του παιδιού σας και της ανάπτυξης του εγκεφάλου του είναι η συμμετοχή του σε δημιουργικό παιχνίδι.

Ενώ το παιχνίδι είναι ένα σημαντικό μέρος της ζωής του παιδιού σας, η συνολική ποιότητα του παιχνιδιού είναι ένα σημαντικό θέμα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού. Το συνηθισμένο και κοινότυπο παιχνίδι δεν μπορεί πραγματικά να βοηθήσει το παιδί σας να αναπτύξει τον εγκέφαλο του. Είναι το ενεργητικό και δημιουργικό παιχνίδι που βοηθά το παιδί σας να αναπτύξει και να τονώσει τον εγκέφαλο του. Ένα παιχνίδι μπορεί να έχει μια εντελώς θετική αλλά και αρνητική επίδραση, ανάλογα με τη συγκεκριμένη κατάσταση. Αυτό που χρειάζεται είναι να βοηθήσετε και να ενθαρρύνετε το παιδί σας να αναπτύξει ένα δημιουργικό τύπο παιχνιδιού που θα μπορέσει να του δώσει μια σειρά απο χαρακτηριστικά και ερεθίσματα για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους.

Το δημιουργικό παιχνίδι παρέχει στα παιδιά σας δια βίου οφέλη μέσα απο τη διασκέδαση, το γέλιο, τη συγκίνηση, την απόλαυση και μια ολοκληρωμένη διαδικασία εκμάθησης. Το δημιουργικό παιχνίδι μπορεί επίσης να βοηθήσει το παιδί σας να αναπτύξει,να εκλογικεύσει και να αφομοιώσει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Κοινωνικές δεξιότητες:

Συχνά δημιουργικά παιχνίδια θα βοηθήσουν το παιδί σας να μάθει τα ευγενή  χαρακτηριστικά της ενσυναίσθησης, της συμπόνιας και την ικανότητα για οικειότητα. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι ένας άλλος παράγοντας που επίσης αναπτύσσεται μέσα από το δημιουργικό παιχνίδι. Οι κοινωνικές δεξιότητες και η οξυδέρκεια είναι χαρακτηριστικά που αποκομίζονται κατά τη διαδικασία του δημιουργικού παιχνιδιού.

 Προσωπικές δυνάμεις:

Το παιδί σας έχει την έμφυτη ικανότητα να αναλάβει ευθύνη και προκλήσεις μέσα απο το παιχνίδι, ανακαλύπτοντας στη συνέχεια την προσωπική ηρεμία και καταξίωση. Το δημιουργικό παιχνίδι αναπτύσσει, επίσης, την προσαρμοστικότητα και την ευελιξία, που είναι αναγκαία για θετική και ενθαρρυντική συμπεριφορά.

 Μαθησιακή διαδικασία:

Η ανακάλυψη μέσα απο το παιχνίδι και η περιπέτεια είναι οι αναγνωρισμένες οδοί προς τη δημιουργική μάθηση. Το δημιουργικό παιχνίδι βοηθά το παιδί σας στην επίλυση προβλημάτων και στην αφομοίωση χαρακτηριστικών μέσα απο την φαντασία. Το παιχνίδι μπορεί να βοηθήσει στο να διεγείρει το παιδί την περιέργεια του, η οποία τελικά οδηγεί στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας.

 Επάφη και οικειότητα:

Το δημιουργικό παιχνίδι ενισχύει την αγάπη και βοηθά το παιδί σας να είναι ανοικτό προς τους άλλους. Γίνεται επίσης πολύ εύκολο για το παιδί σας να δημιουργήσει επαφές και ισχυρούς δεσμούς με άλλους ανθρώπους, ιδίως, με παιδιά στο σχολείο.

 Χαρά και ευτυχία:

Το δημιουργικό παιχνίδι είναι καθαρή διασκέδαση! Είναι μια στιγμή για να αγαπήσει το παιδί σας τη ζωή.

 Συμμετοχή:

Το δημιουργικό παιχνίδι βοηθά το παιδί σας να εστιάζει τη προσοχή του, να συγκεντρώνεται και να αφοσιώνεται που είναι σημαντικά στοιχεί για το μέλλον του.

 Σαφήνεια:

Με το παιχνίδι βελτιώνεται ο τρόπος σκέψης, αποκτάται διαυγής νους, και η ικανότητα για αντίληψη του αληθινού νοήματος της ζωής.

Αίσθηση και διαχείριση του χρόνου:

Με το δημιουργικό παιχνίδι το παιδί σας θα αναπτύξει σωστή  κατανόηση του χρόνου και θα το βοηθήσει να μάθει την πειθαρχία.

Αυτοπεποίθηση:

Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και του θάρρους είναι πολύ σημαντική. Μέσα απο το δημιουργικό παιχνίδι το παιδί καταπιάνεται και επιτυγχάνει δύσκολες “εργασίες” και παράλληλα αποφεύγει να νιώσει πλήξη.

Πηγή:  Iatrognosi.gr

H υπέρταση δεν αποτελεί πλέον μία πάθηση μόνο των ενηλίκων καθώς το 3-4% του παιδικού πληθυσμού παρουσιάζει υπέρταση ως αποτέλεσμα πολλών διαπλεκόμενων παραγόντων όπως η παιδική παχυσαρκία και η κακή παιδική διατροφή.

Σύμφωνα με τον καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Βασίλειο Κώτση το 3-4% του παιδικού πληθυσμού παρουσιάζει υπέρταση, ενώ το 30-40% παρουσιάζει υπέρταση λευκής μπλούζας.

Μιλώντας στο διεθνές συμπόσιο με θέμα «Η 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης στην καρδιαγγειακή ιατρική και τη θεραπεία της υπέρτασης» που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη, ο κ.Κώτσης εξήγησε ότι «Η παιδική υπέρταση στις μέρες μας είναι αρκετά σύνηθες φαινόμενο γιατί τα παιδιά είναι πιο παχύσαρκα σε σχέση με το παρελθόν. Η διάγνωση της παιδικής υπέρτασης μπορεί να γίνει με την 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης με ένα μηχάνημα μεγέθους κινητού, το οποίο φορά το παιδί για 24 ώρες και το οποίο μετρά την αρτηριακή πίεση κάθε 20 λεπτά. Σε περίπτωση που διαγνωστεί υπέρταση σε πρώτη φάση συνιστάται αλλαγή τρόπου ζωής, αλλαγή της διατροφής, λιγότερο αλάτι, λιγότερα λιπαρά και πολύ περπάτημα και άσκηση. Σε δεύτερη φάση, αν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα με την διατροφή και την άσκηση, χορηγούνται αντιϋπερτασικά φάρμακα σε δόσεις κατάλληλες για παιδιά».

Η 24ωρη καταγραφή της υπέρτασης, η οποία εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στο Υπερτασιολογικό Ιατρείο του Νοσοκομείου «Παπαγεωργίου», δίνει ακριβέστερη διάγνωση όχι μόνο στις περιπτώσεις της παιδικής υπέρτασης αλλά και στις περιπτώσεις ατόμων που παρουσιάζουν συγκαλυμμένη υπέρταση.

«Στις περιπτώσεις συγκαλυμμένης υπέρτασης, η αρτηριακή πίεση του ασθενούς είναι φυσιολογική όταν μετριέται στο ιατρείο αλλά υψηλή όταν μετριέται εκτός ιατρείου. Παρατηρείται κυρίως σε άτομα που έχουν έντονη δραστηριότητα στη διάρκεια ημέρας και υψηλό βαθμό άγχους. Αυτά τα άτομα όταν έρχονται στο ιατρείο χαλαρώνουν και έτσι η αρτηριακή πίεση τους φαίνεται φυσιολογική. Επειδή όταν είναι δύσκολο να διαγνωστούν χρησιμοποιείται η συσκευή 24ωρης καταγραφής αρτηριακής πίεσης σε άτομα που πληρούν κάποια κριτήρια, όπως π.χ. σε νεαρής ηλικίας άντρες που καπνίζουν. Σε περίπτωση που δεν διαγνωστεί η συγκαλυμμένη υπέρταση μπορεί να προκληθούν διάφορες βλάβες στα όργανα όπως στην καρδιά και τους νεφρούς, να εκδηλωθεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και άνοια στις μεγαλύτερες ηλικίες» εξηγεί ο κ.Κώτσης.

Εξάλλου ένα ποσοστό περίπου 5% ατόμων ηλικίας 30-40 ετών παρουσιάζει πρώιμη αρτηριοσκλήρυνση η οποία μπορεί να οδηγήσει σε εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου. Για την εμφάνιση της ενοχοποιείται ο τρόπος ζωής, η διατροφή, η παχυσαρκία, η κατανάλωση λιπαρών και αλατιού, το κάπνισμα, το άγχος και τα γονίδια.

«Η διάγνωση της πρώιμης αρτηριοσκλήρυνσης μπορεί πλέον να γίνεται με τη μέτρηση της αρτηριακής σκληρίας. Πρόκειται μία ανώδυνη και εύκολη μέθοδο. Με ένα ηλεκτρόδιο, που το βάζουμε πάνω στις αρτηρίες, μετράμε το βαθμό σκλήρυνσης των αγγείων. Όταν διαγνωστεί πρώιμη αρτηριοσκλήρυνση δίνεται βάρος στην πρόληψη και συνιστούμε αλλαγή τρόπου ζωής, περισσότερη άσκηση, λιγότερο αλάτι, και μεσογειακή διατροφή» αναφέρει ο κ.Κώτσης.

Πηγή: iatrognosi.gr

Σύγχρονες έρευνες αναφέρουν πως ένας από τους πολλούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα παιδιά είναι και το παθητικό κάπνισμα.

Επιστημονική έρευνα που διεξήχθη στην Αμερική αναφέρει πως, ύστερα από εξετάσεις αίματος που έγιναν σε περίπου 500 παιδιά ηλικίας από 1-4 ετών, πάνω από το 50% έφερε στο αίμα του την χημική ουσία κοτινίνη.

Η κοτινίνη είναι η χημική ουσία που παράγεται στον ανθρώπινο οργανισμό  όταν αυτός εκτίθεται στην νικοτίνη.

Η μελέτη αυτή αποδεικνύει πως η έκθεση των παιδιών στο βλαβερό καπνό του τσιγάρου δεν υφίσταται μόνο όταν εκείνα βρίσκονται δίπλα σε κάποιο καπνιστή αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις όπως το να παραμείνουν σε κάποιο χώρο που έχει προηγηθεί κάπνισμα ή ακόμα και το ίδιο το περιβάλλον στο οποίο ζουν και μεγαλώνουν.

Δυστυχώς παρά το γεγονός πως όλοι γνωρίζουμε τις σοβαρές επιπτώσεις που επιφέρει η εισπνοή καπνού από τα παιδιά, όπως άσθμα, αναπνευστικά προβλήματα, κίνδυνος αιφνίδιου θανάτου, αδυνατούμε να το κατανοήσουμε αποφεύγοντας συχνά να πάρουμε την ευθύνη των πράξεων μας.

Πηγή: http://www.amna.gr/articleview.php?id=12912

«Ερευνητές δηλώνουν παγκοσμίως ότι η υπερβολική χρήση της τηλεόρασης από παιδιά, βλάπτει τους νευρώνες που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης και επηρεάζουν τόσο την υγεία όσο και την συμπεριφορά του παιδιού.»

Όλοι γνωρίζουμε ότι η τηλεόραση (στο μεγαλύτερο της κομμάτι) δεν απευθύνεται σε παιδιά. Παρόλα αυτά όμως είναι πολλοί γονείς που ανατρέχουν στην «συντροφιά» της τηλεόρασης για τα παιδιά τους, όταν αυτοί δεν είναι διαθέσιμοι.

«Έχω δουλειές», «θέλω να ησυχάσω», «μου το ζητάει» είναι οι συνηθισμένες δικαιολογίες για να στήσουμε το παιδί μπροστά από την οθόνη χωρίς να αναλογιζόμαστε τι επιπτώσεις έχει αυτή η κατά τα άλλα αθώα πράξη.

Πρόσφατες έρευνες αποδεικνύουν ότι η «μικρή οθόνη» δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στα παιδιά που εκτείθονται σε αυτή χωρίς μέτρο αλλά και σε ηλικία ακατάλληλη για αυτά.

Καθηγητής στο Ινστιτούτο Παιδικής Υγείας του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι  η υπερβολική δόση τηλεόρασης επιδρά στην ικανότητα του παιδιού να συγκεντρώνεται, δημιουργώντας περαιτέρω προβλήματα συγκέντρωσης ακόμα και σε μεγαλύτερη ηλικία.

Σίγουρα θα έχετε παρατηρήσει την υπνωτισμένη στάση των παιδιών καθώς παρακολουθούν τηλεόραση. Αυτό συμβαίνει διότι τα σήματα που διατηρούν τον εγκέφαλο σε επαγρύπνηση υπερκαλύπτονται από σήματα νωθρότητας.

Ερευνητές δηλώνουν παγκοσμίως ότι η υπερβολική χρήση της τηλεόρασης από παιδιά, βλάπτει τους νευρώνες που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης και επηρεάζουν τόσο την υγεία όσο και την συμπεριφορά του παιδιού.

Προβλήματα ύπνου, ακόμη και παχυσαρκία στην εφηβική ηλικία με βασικό υπαίτιο την τηλεόραση, δηλώνουν έρευνες που διεξάχθηκαν από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αλλά και σε αντίστοιχη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Αμερική.

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πέρα από προβλήματα υγείας, η έκθεση των παιδιών σε όλες αυτές τις εικόνες που προβάλει η τηλεόραση, επιφέρει μεγάλο κίνδυνο και στον ψυχισμό τους.

Περισσότερες από 8.000 σκηνές φόνων και 100.000 σκηνές βίας έχει παρακολουθήσει στην τηλεόραση ένα παιδί μέχρι την ηλικία των 12 ετών, δηλώνει το American Psychology Association.

Αποτέλεσμα αυτού, είναι η εξοικείωση και ουσιαστικά η απευαισθητοποίηση τους απέναντι στη βία. Το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου δηλώνει ότι το 63,3% των παιδιών ηλικίας από 9-10 ετών, προβαίνει σε μίμηση των σκηνών της βίας που έχει παρακολουθήσει στην τηλεόραση αλλά και σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο της Άγκυρας, παιδιά που παρακολουθούσαν τηλεόραση καθημερινά πάνω από 4 ώρες, εκδήλωσαν στοιχεία επιθετικής συμπεριφοράςσε σύγκριση με παιδιά που δεν υπερέβαιναν το όριο των 2 ωρών.

Τέλος, σύμφωνα με την έρευνα του Γερμανού παιδίατρου Πίτερ Βίντερστάιν, ο οποίος μελετά επί πολλά έτη ζωγραφιές παιδιών ηλικίας 5-6 ετών, η τηλεόραση επηρεάζει την φαντασία τους, δηλαδή την παιδική τους έκφραση.

Απόδειξη αυτού, ήταν οι ζωγραφιές των παιδιών, που όσο περισσότερες ώρες έβλεπαν τηλεόραση, τόσο πιο φτωχές και με έλλειψη πρωτοτυπίας σχέδια αποτύπωναν στο χαρτί.

Το συμπέρασμα του Γερμανού παιδίατρου είναι συγκλονιστικό: η παρακολούθηση τηλεόρασης κατά την διάρκεια ανάπτυξης του παιδιού προκαλεί βλαβερές συνέπειες, αντίστοιχες με εκείνες του τσιγάρου κατά τη διάρκεια της κύησης!

Ύστερα από όλα αυτά, ελπίζω οι γονείς (συμπεριλαμβάνοντας και τους μελλοντικούς) να κρατήσουν «ερμητικά»κλειστές τις τηλεοράσεις τους σε βρέφη μικρότερα του ενός έτους αλλά και να επιβάλλουν στα μεγαλύτερα παιδιά.  συγκεκριμένο χρόνο μπροστά στις οθόνες.

Οι επιλογές των προγραμμάτων που παρακολουθούν θα πρέπει να είναι πάντα εν γνώση σας αλλά και το να παρακολουθούν  μαζί σας τηλεόραση είναι αρκετά ωφέλιμο, μιας και τους επιτρέπει να σχολιάζουν, να ρωτούν, να αντιδρούν και να ασκούν κριτικό έλεγχο.

Είναι αρκετά σοβαρό το θέμα για να το παραβλέπουμε.

Το Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης είναι ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρείται σε παιδιά, τα οποία δεν επιθυμούν επαφή έναν από τους δύο γονείς. Το φαινόμενο εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά χωρισμένων γονέων.

Image

Τα τελευταία χρόνια, με την αυξανόμενη εξοικείωση και την αναγνώριση του γονικού συνδρόμου αλλοτρίωσης (pas), ένας γονέας μπορεί να κατηγορήσει τον άλλο γονέα για την πρόκληση pas στα παιδιά.

Σαν απάντηση, ο άλλος γονέας απαντά κατηγορώντας τον άλλο γονέα για την κακοποίηση και την παραμέληση των παιδιών.

Εν ολίγοις, η αποξένωση των παιδιών θεωρείται από τον έναν γονέα σαν αποτέλεσμα pas και από τον άλλο των κακοποιήσεων και της παραμέλησης. 

Το γονικό σύνδρομο αποξένωσης (pas) (Gardner, 1985 ..1986, 1987a, 1987b, 1992 ..1998) είναι μια διαταραχή που προκύπτει σχεδόν αποκλειστικά στα πλαίσια των διαφωνιών παιδί-επιμέλειας. Σε αυτήν την διαταραχή, ένας γονέας (ο αποξενώνοντας γονέας, ο γονέας που προκαλεί αποξένωση) προκαλεί μία προγραμματισμένη συστηματική δυσφήμηση ενάντια στον άλλο γονέα (τον αποξενωμένο γονέα, το θύμα, ο δυσφημημένος γονέα). Εντούτοις, αυτό δεν είναι απλά ένα θέμα «πλύσης εγκεφάλου» ή «προγραμματισμού» δεδομένου ότι τα παιδιά συμβάλλουν με δικά τους στοιχεία στην εκστρατεία της δυσφήμησης.

Είναι αυτός ο συνδυασμός παραγόντων που επιτρέπουν δικαιολογημένα τον προσδιορισμό pas. Όταν υφίσταται η καλόπιστα νομιζόμενη κακοποίηση η παραμέληση, τότε η διάγνωση pas δεν ισχύει. Τα τελευταία χρόνια, με την αυξανόμενη συχνότητα της αναγνώρισης pas, οι γονείς που έρχονται για κακοποίηση παραμέληση έχουν υποστηρίξει ότι ο προσδιορισμός του pas δεν είναι δυνατός ( για αυτές τις περιπτώσεις) και ότι η εχθρότητα των παιδιών δεν έχει καμία σχέση με την υποτιθέμενη κακοποίηση την παραμέληση, αλλά είναι μια εκδήλωση του προγραμματισμού των παιδιών από τον αποξενώνοντα γονέα.

Σαν απάντηση, ο άλλος γονέας να υποστηρίζει ότι δεν έχει υπάρξει καμία κατήχηση και ότι η σφοδρότητα των παιδιών είναι σαν άμεση αντίδραση στην κακοποίηση η παραμέληση την οποία έχουν υποστεί.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι μερικοί γονείς που κακοποίησαν η αμέλησαν χρησιμοποιούν τη εξήγηση του pas για να εξηγήσουν την εκστρατεία των παιδιών που έχουν αποξενωθεί ως κάλυψη και αντιπερισπαστικό ελιγμό για την μη αποκάλυψη (έκθεση) της κακοποίησης η της παραμέλησής τους Εντούτοις, δεν γεννάται θέμα, επίσης, ότι μερικοί γονείς που προκαλούν PASχρησιμοποιούν το επιχείρημα ότι υφίσταται η κακοποίηση παραμέληση του άλλου γονέα η οποία προκαλεί την εκστρατεία της δυσφήμησης στα παιδιά και δεν έχει υπάρξει κανένας προγραμματισμός.

Προφανώς, αυτή η διαφοροποίηση είναι σημαντική εάν τα δικαστήρια πρόκειται να ασχοληθούν ειδικά με τις οικογένειες που μπλέκονται σε τέτοιες διαφωνίες. Παρουσιάζονται εδώ τα κριτήρια που μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα για να είναι δυνατή η διαφοροποίηση μεταξύ pas και καλόπιστα νομιζόμενης κακοποίησης η παραμέλησης.

Συμπτώματα στο παιδί

Άγχος, νευρικότητα, κατάθλιψη, αδιαφορία προς τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, εχθρότητα, απέχθεια, δεν επιθυμεί με αυτόν τηλεφωνική ή άλλη επαφή, φοβάται να εκδηλώσει τα συναισθήματά του μπροστά στον γονέα από τον οποίο εξαρτάται με δικαστικά απόφαση.

Πηγές: wikipedia-

pateraspblogs.gr

ImageΜελέτη σε Αμερικανούς εφήβους έδειξε ότι οι περισσότεροι έχουν κάνει χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών μέχρι να ενηλικιωθούν και οι ερευνητές ανακοίνωσαν ότι αυτό σημαίνει πως πολλά από τα παιδιά αυτά αποκτούν εθισμό για τις συγκεκριμένες ουσίες στη ζωή τους.

Η μελέτη που διεξήχθη σε τουλάχιστον 10.000 εφήβους και δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Archives of General Psychiatry, διαπιστώνει ότι σχεδόν τέσσερις στους πέντε εφήβους έχουν δοκιμάσει αλκοόλ και τουλάχιστον το 15% έχει κάνει κατάχρηση μέχρι να ενηλικιωθεί. Ποσοστό σχεδόν 16% των εφήβων έκαναν υπερβολική χρήση ναρκωτικών μέχρι να συμπληρώσουν τα 18 τους χρόνια

.

Image

Το στρες αποτελεί ένα αναπόφευκτο γεγονός στη ζωή μας και τα παιδιά δυστυχώς δεν είναι λιγότερο ευάλωτα από τους γονείς τους.

Πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε αν το παιδί μας έχει στρες; Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιάτρων αναφέρει τα ακόλουθα προειδοποιητικά σημάδια.

  • Τα σωματικά προβλήματα, όπως πόνος στο στομάχι και πονοκέφαλος.
  • Το να φαίνεται κάποιος ανήσυχος ή κουρασμένος.
  • Το να φαίνεται το παιδί θλιμμένο και να μην επιθυμεί να μιλήσει για τα αισθήματά του.
  • Το χάσιμο του ενδιαφέροντος σε δραστηριότητες και η επιθυμία να μένει στο σπίτι.
  • Όταν τα παιδιά είναι οξύθυμα ή αρνητικά.
  • Η μικρότερη συμμετοχή στο σχολείο, πιθανώς περιλαμβανομένων των βαθμών που πέφτουν.
  • Η αντικοινωνική συμπεριφορά ή η αυξανόμενη εξάρτηση από τους γονείς.

Πηγή: iatronet.gr

Στις σύγχρονες έρευνες στον ελλαδικό χώρο σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες παιδιών και εφήβων, κοινή συνισταμένη των συμπερασμάτων αποτελεί η διαπίστωση ότι η εμφάνιση της παχυσαρκίας είναι ένα φαινόμενο πολυπαραγοντικό και επηρεάζεται από το γενικότερο πρότυπο ζωής των παιδιών και των εφήβων. Εξαρτάται δηλαδή, από την αλληλεπίδραση γενετικών, μεταβολικών, συμπεριφορικών και κοινωνικο-πολιτισμικών παραγόντων. Οι αλληλεπιδράσεις αυτών των παραγόντων, για την επεξήγηση του προσδιορισμού του βάρους δεν έχει μελετηθεί ακόμη στην έκταση που θα έπρεπε. Οι παράγοντες αυτοί χρησιμεύουν πέρα από την επεξήγηση του προσδιορισμού του σωματικού βάρους και στον προσδιορισμό του σωματικού λίπους

Το πρότυπο ζωής είναι όλοι εκείνοι οι παράγοντες, οι καθημερινές συνήθειες, συμπεριφορές και επιλογές που καθορίζουν και επηρεάζουν το σωματικό μας βάρος. Πολλές έρευνες καταδεικνύουν ότι η σωματική άσκηση και η μειωμένη καθιστική ζωή αποτελούν «πυρήνες προστασίας» κατά της εμφάνισης της παχυσαρκίας κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Αντιθέτως, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η καθιστική ζωή σε συνδυασμό με την εκτεταμένη χρήση υπολογιστή και την τηλεθέαση αποτελούν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα παχυσαρκίας και αυξάνουν τα ποσοστά λίπους του οργανισμού.

Πρόσθετες ασπίδες για ένα καλύτερο διατροφικό πρότυπο αποτελούν η κατανάλωση πρωινού γεύματος, η κατανάλωση μικρών αλλά λίγων γευμάτων ανά ημέρα και η αύξηση της συχνότητας κατανάλωσης γευμάτων μαζί με όλη την οικογένεια.

Αν και είναι δύσκολο στην εποχή των γρήγορων ρυθμών που και της τεχνολογικής «απογείωσης» να προστατευθούν τα παιδιά και οι έφηβοι από αρνητικές συμπεριφορές και διατροφικές επιλογές, η επιστημονική ερευνητική κοινότητα θα πρέπει να δείξει τον δρόμο για την ανάδειξη των θετικών συμπεριφορών και προτύπων για μία υγιέστερη ζωή.

ΠΗΓΗ: Ίδρυμα Αριστείδης Δασκαλόπουλος : «Περί Διατροφής – Τεύχος 17», Μάρτιος-Μαϊος 2010.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με την παιδική φυματίωση την οποία και χαρακτηρίζει ως μία κρυφή επιδημία.

H Φυματίωση (TB) συχνά δεν διαγνώσκεται στα παιδιά κατά τη γέννηση τους και μέχρι να φτάσουν στην ηλικία των 15 ετών εξαιτίας της έλλειψης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας ή εξαιτίας της αμέλειας αναγνώρισης των συμπτωμάτων από τους επαγγελματίες υγείας σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Ο Π.Ο.Υ μαζί με τη Συνεργασία για την Καταπολέμηση της Φυματίωσης δήλωσαν ότι με καλύτερη εκπαίδευση/κατάρτιση και εναρμόνιση των διαφορετικών προγραμμάτων που παρέχουν υπηρεσίες υγείας προς τα παιδιά, οι σοβαρές επιπλοκές και οι θάνατοι από φυματίωση μπορούν να προληφθούν για χιλιάδες παιδιά ετησίως.

“Έχουμε σημειώσει μεγάλη πρόοδο σε σχέση με τη φυματίωση: οι δείκτες θανάτων έχουν πέσει συνολικά στα επίπεδα του μείον 40% σε σχέση με το 1990 και εκατομμύρια ζωές έχουν σωθεί’’, δήλωσε ο Δρ. Mario Raviglione, ο οποίος είναι διευθυντής του προγράμματος του Π.Ο.Υ για την καταπολέμηση της φυματίωσης.

Όμως υπογραμμίζει ότι ‘δυστυχώς, σε ένα μεγάλο ποσοστό, στα παιδιά δεν έχουμε τόσο θετικά αποτελέσματα, και η παιδική φυματίωση παραμένει μία κρυφή επιδημία στις περισσότερες χώρες. Ήρθε η ώρα να δράσουμε και να μεταδώσουμε αυτά τα μηνύματα’’.

Οι περισσότερες οικογένειες οι οποίες είναι ευάλωτες στην φυματίωση ζουν σε συνθήκες φτώχειας και έχουν ελάχιστες γνώσεις σχετικά με την ασθένεια και τα μέσα πρόσβασης στην κατάλληλη υγειονομική φροντίδα. Πολύ συχνά, όταν ένας ενήλικας διαγνώσκεται με φυματίωση, δεν πραγματοποιείται καμία προσπάθεια να διερευνηθεί εάν τα παιδιά που διαμένουν στο νοικοκυριό πάσχουν και αυτά από την ασθένεια.

Αυτό το γεγονός αποτελεί ένα πολύ κρίσιμο βήμα, καθώς τα περισσότερα παιδιά ‘’κολλάνε’’ φυματίωση από έναν γονέα ή έναν συγγενή. Όποιο παιδί ζεί με ασθενή που πάσχει από φυματίωση και το οποίο εμφανίζει ανεξήγητο πυρετό και αποτυχία ανάρρωσης μπορεί να πάσχει και αυτό από την ασθένεια, και η κατάσταση του θα πρέπει να αξιολογηθεί από επαγγελματία υγείας με εξειδίκευση στη φυματίωση.

Όσα παιδιά δεν πάσχουν από φυματίωση, υπό αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να προστατεύονται από την ασθένεια μέσω προληπτικής θεραπείας με το φάρμακο isioniazid, ενώ όσα παιδιά νοσούν θα πρέπει να λαμβάνουν απαραιτήτως θεραπεία.

Οι λύσεις για την θεραπεία είναι χαμηλού κόστους

“Διακόσια παιδιά πεθαίνουν από φυματίωση κάθε ημέρα. Και όμως, η παροχή θεραπείας που θα προλάβει την εμφάνιση της ασθένειας κοστίζει λιγότερο από 3 σεντ την ημέρα ενώ η παροχή φροντίδας που θα θεραπεύσει τη φυματίωση κοστίζει 50σεντς ανά ημέρα’’ δήλωσε η Δρ. Lucica Ditiu, η οποία είναι γενική γραμματέας της Συνεργασίας για την Καταπολέμηση της Φυματίωσης.

‘’Όμως, πριν μπορέσουμε να προλάβουμε ή θεραπεύσουμε την ασθένεια θα πρέπει να βρούμε τα παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο να νοσήσουν από φυματίωση, και αυτό θα γίνει μόνο εάν οι κυβερνήσεις, η κοινωνία των πολιτών και ο ιδιωτικός τομέας συνεργαστούν. Από εδώ και στο εξής πρέπει όλοι να συμφωνήσουμε: Είναι αδιανόητο να αφήσουμε έστω και ένα παιδί να πεθάνει από φυματίωση’’, είναι το ηχηρό μήνυμα της Δρ. Ditiu.
pentapostagma.gr

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) έχει κρούσει επανηλειμμένα τον κώδωνα του κινδύνου σε έτερους διεθνείς οργανισμούς και σε κρατικές κυβερνήσεις αναφορικά με την έκταση της επαπειλούμενης υγείας και ευημερίας των παιδιών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Π.Ο.Υ κάθε χρόνο πεθαίνουν παγκοσμίως 8 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών. Και ενώ η παιδική θνησιμότητα μπορεί να συνδέεται κυρίως με καταστάσεις απόλυτης φτώχειας και ακραίας αποστέρησης βασικών αγαθών διαβίωσης, συντήρησης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, η έννοια της ευημερίας θα πρέπει να εκλαμβάνεται με την ευρεία της έκφανση.
 Ένας εξίσου σημαντικός παράγοντας για την συνολική ευημερία των παιδιών είναι η έξοδος από καταστάσεις σχετικής φτώχειας και αποστέρησης. Ενώ η σχετική φτώχεια διαφοροποιείται από την απόλυτη σε όρους έντασης και δυσμενών συνεπειών, προκαλεί πολλά προβλήματα στην πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων και της εξασφάλισης της υγείας και ευημερίας των παιδιών.
Τα στατιστικά νούμερα όμως είναι εξίσου ανησυχητικά. Σύμφωνα με την Eurostat(επίσημη στατιστική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης) σε επίπεδο ΕΕ για το έτος 2008 παρατηρήθηκε η εξής ανησυχητική στατιστική αποτύπωση: το 20% των παιδιών βρισκόταν αντιμέτωπο με τον κίνδυνο της φτώχειας. Στην χώρα μας (σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής), οι στατιστικές ενδείξεις αποδεικνύονται εξίσου δυσοίωνες : το 23,7% των παιδιών ηλικίας 0-17 ετών απειλείται από την φτώχεια.
Η φτώχεια αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα στην πορεία της υγείας και της ζωής των παιδιών. Σύμφωνα με μελέτες η υγεία της εγκυμονούσας , η οποία εξαρτάται επίσης από την καθημερινή ζωή υπό συνθήκες φτώχειας, επηρεάζει τόσο το νεογνικό βάρος όσο και τις πιθανότητες επιβίωσης του νεογέννητου μωρού. Επίσης, το βρέφος ανάλογα με την κακή πορεία και την μη ομαλότητα της εγκυμοσύνης μπορεί να επηρεαστεί εκ των υστέρων και σε άλλους τομείς υγείας όπως  με την πιθανή εμφάνιση ψυχολογικών ασθενειών και συμπτωμάτων χρόνιου άγχους.
Επιπρόσθετα, το οικογενειακό εισόδημα αποτελεί έναν ουσιαστικό παράγοντα στον προσδιορισμό της κατάστασης της υγείας των παιδιών στις πολύ μικρές ηλικίες, κάτι που γίνεται ιδιαίτερα ξεκάθαρο στον προσδιορισμό των ξαφνικών θανάτων. Σε μελέτες που διεξήχθησαν στο Ηνωμένο Βασίλειο καταδεικνύεται ότι οι οικογένειες που είχαν εβδομαδιαίο εισόδημα μικρότερο από 60 λίρες εμφάνιζαν 9,5 φορές περισσότερους ξαφνικούς θανάτους παιδιών εν συγκρίσει με τις οικογένειες που είχαν εβδομαδιαίο εισόδημα  μεγαλύτερο των 200 λιρών.
Καθώς η φτώχεια των παιδιών επηρεάζει την πορεία υγείας και ευημερίας τους και στα ενήλικα στάδια της ζωής,  η ευαισθητοποίηση όλων, η συνειδοτοποίηση της έκτασης του προβλήματος και εν συνεχεία η κινητοποίηση των πολιτικών αρχών θα δώσει στα επαπειλούμενα παιδιά και στους ενήλικες του αύριο μία νέα πνοή ζωής.
ΠΗΓΕΣ
  • http://www.who.int/en/ (Επίσημη ιστοσελίδα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας)
  • http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/ ( Ιστοσελίδα της Εurostat)
  • Eλληνική Στατιστική Αρχή «Ημερίδα για το Ευρωπαϊκό Έτος 2010 για την καταπολέμηση της Φτώχειας και του Αποκλεισμού».
  • Nick Spencer :«Health Consequences of Poverty for Children», End Child Poverty, UK
  • D. Acheson: « Inequalities in Health: report of an independent Inquiry» , HMSO, 1998
  • P. Fleming, P. Blair, C. Bacon , J. Berry: «Sudden Unexpected Deaths in Infancy: the CESDI SUDI studies 1993-1996»

Οι βασικότερες αιτίες θνησιμότητας και νοσηρότητας στην σύγχρονη εποχή έχουν ως κύριους προσδιοριστικούς παράγοντες την ανθρώπινη συμπεριφορά και το ευρύτερο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ενώ η αλλαγή των κλιματικών παραγόντων απαιτεί ευρεία συναίνεση και βαθιές τομές σε παγκόσμιο επίπεδο, η αλλαγή της συμπεριφοράς του πληθυσμού σε θέματα υγείας θα πρέπει να αποτελεί τον κύριο στόχο των πολιτικών υγείας. Για να πραγματοποιηθεί αυτός ο σκοπός, κύριος στόχος των προγραμμάτων αγωγής υγείας είναι να βελτιωθεί το επίπεδο συνειδητότητας του πληθυσμού στα θέματα που αφο­ρούν την υγεία του και να αυξηθεί η ατομική και συλλογική δράση σε θέματα που άπτονται της υγείας τόσο σε ατομικό όσο και σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο.

Επιμέρους στόχοι των προγραμμάτων αγωγής υγείας είναι οι εξής:

ü      Η ευαισθητοποίηση

ü      Η παροχή γνώσεων

ü      Η ιεράρχηση αξιών

ü      Η αλλαγή απόψεων

ü      Η λήψη αποφάσεων

ü      Η αλλαγή συμπεριφοράς

ü      Η αλλαγή περιβάλλοντος

Έρευνες στον τομέα της διατροφής έχουν δείξει ότι τα παιδιά στην Ελλάδα πάσχουν από παχυσαρκία, ότι η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή είναι μία από τις πιο υγιεινές αλλά μάλλον τείνει να εγκαταλειφθεί, ότι ο χρόνος επιλογής και παρασκευής των τροφίμων είναι περιορισμένος και επίσης οι γονείς δεν αφιερώνουν χρόνο για να  εξοικειώσουν τα παιδιά τους με νέες τροφές και διατροφικές προτιμήσεις. Επιπρόσθετα τα ΜΜΕ εμφανίζονται να παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην επιλογή των τροφών και στην διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών, ειδικότερα για τα παιδιά.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων μία από τις θεματολογίες των προγραμμάτων αγωγής υγείας σε σχολεία αποτελεί η : Διατροφή και οι διατροφικές συνήθειες και τα Γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.  Το σχολείο είναι γνωστό ότι αποτελεί έναν από τους κύριους πυρήνες κοινωνικοποίησης, εκμάθησης και διαμόρφωσης νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Τα παιδιά, από τις πρώτες τάξεις κιόλας του δημοτικού σχολείου, μπορούν να λάβουν τα θετικά ερεθίσματα εκείνα που θα διαμορφώσουν την γενικότερη στάση τους απέναντι σε θέματα υγείας και ειδικότερα σε θέματα διατροφής και διατροφικών συνηθειών.

Στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς  (Σεπτέμβριο-Οκτώβριο) συγκροτούνται ομάδες και αποφασίζουν να υλοποιήσουν ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας , αφού έχουν προηγηθεί ενέργειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών από τον Υπεύθυνο Αγωγής Υγείας και από τον Υπεύθυνο του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων της κάθε Διεύθυνσης  Δ.Ε. Ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας για παιδιά μπορεί να περιλαμβάνει την ανάπτυξη γνώσεων σχετικά με τα θρεπτικά συστατικά των τροφών , την ενημέρωση για τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη βασική διατροφή και τη σχέση της με την υγεία ,την εμπότιση γνώσεων σχετικά με τα λίπη, τις πρωτεΐνες, τους υδατάνθρακες, τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία, το νερό, κλπ.. Επίσης, οδηγίες μπορούν να δίδονται για τον  σωστό τρόπο κατανάλωσης και μαγειρέματος για την μέγιστη δυνατή πρόσληψη των θρεπτικών συστατικών και να συμπεριλαβάνονται προτάσεις για υγιεινές πρακτικές διατροφής. Επίσης σημαντική προσθήκη είναι η σύνδεση της διατροφής με την απώλεια ή την πρόσληψη βάρους. Ακόμη, θα μπορούν να μεταλαμπαδευθούν γνώσεις σχετικά με την κατανόηση του περιεχομένου των ετικετών των συσκευασιών των τροφίμων και την αναγνώριση των επικίνδυνων ή πιθανών επικίνδυνων συστατικών των τροφών. Τέλος, και μάλλον πιο σημαντικά, είναι η κατανόηση της σχέσης της παχυσαρκίας και της υγείας και η εμπότιση της αξίας και της αναγνώρισης της άσκησης σε συνδυασμό με την σωστή  διατροφή.

Ως μέθοδοι και τεχνικές Προγραμμάτων Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας χρησιμοποιούνται οι παθητικές μέθοδοι όπως οι διαλέξεις, η προβολή video ή εκπαιδευτικής ταινίας, οι ενημερωτικές διαφάνειες και οι μέθοδοι ενεργητικής συμμετοχής (μέσω ερευνών, συνεντεύξεων, ερωτηματολογίων). Πολύ σημαντικές είναι οι βιωματικές μέθοδοι των προγραμμάτων αγωγής υγείας. Η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, το γράψιμο μιας ιστορίας ,η συμβουλευτική προς τα παιδιά σε θέματα διατροφής και διατροφικών συνηθειών και επιλογών και το διάγραμμα βιωματικών εμπειριών αποτελούν τις βιωματικές μεθόδους ενός προγράμματος. Τέλος στην μέθοδο «καθρέφτης» τα παιδιά εκφράζουν τις στάσεις, συμπεριφορές και προτιμήσεις τους μέσα από ζωγραφιές, σχήματα και εικόνες.

Σε μία εποχή όπου οι εικόνες, οι πληροφορίες και τα πρότυπα ταξιδεύουν πολύ γρήγορα και επηρεάζουν άμεσα, τα προγράμματα αγωγής υγείας προς όλα τα παιδιά των τάξεων του δημοτικού σχολείου μπορούν να αποτελέσουν μία αποτελεσματικότατη πολιτική πρόληψης και ενημέρωσης των παιδιών σε θέματα υγείας και διατροφής.

ΠΗΓΕΣ

ü      Υπουργείο Παιδείας δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων: «Το Eκπαιδευτικό Σύστημα / Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση /Αγωγή Υγείας»

ü      Γ.Κ. Τούντας : «Προαγωγή Υγείας»

ü      Θεοδωράκης Ιωάννης : «Αγωγή Υγείας και Διατροφή», Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας