Tag Archive: κοινωνικό αγαθό


Το αγαθό της υγείας έχει ομόφωνα χαρακτηριστεί ως ένα απαλλοτρίωτο κοινωνικό δικαίωμα του κάθε ατόμου, το οποίο θα πρέπει να προάγεται και να διασφαλίζεται από τα κράτη πρόνοιας[1].

Στο άρθρο 35 της Διακήρυξης του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναγνωρίζεται το δικαίωμα πρόσβασης σε προληπτικές υπηρεσίες  υγείας καθώς και στην κατάλληλη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στα πλαίσια των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνυφαίνονται με την κοινωνική αλληλεγγύη[2].

Η προσέγγιση της Υγείας ως κοινωνικό αγαθό θα πρέπει επίσης να εντοπίσει εκείνους τους προσδιοριστικούς παράγοντες του επιπέδου υγείας που διαμεσολαβούνται μεταξύ του ατόμου και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος που το περικλείει.

Οι παράγοντες προσδιορισμού της κατάστασης υγείας είναι ένα εξίσου σύνθετο ζήτημα με αυτό του ορισμού της υγείας [3], καθώς οι αλληλεπιδράσεις προσωπικών, κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων καθώς και δομών υπηρεσιών υγείας είναι σύνθετες και πολύπλευρες.

Από την οπτική της ανάλυσης των συστημάτων υγείας[4], το αγαθό της υγείας δεν μπορεί ποτέ να διαχειριστεί απολύτως υπό την σκέπη της ιδιωτικής οικονομίας, καθώς δεν ισχύει η έννοια της κυριαρχίας του καταναλωτή.

Οι «καταναλωτές υγείας» (ασθενείς) δεν είναι σε κανέναν βαθμό αρκετά πληροφορημένοι ώστε να απαιτήσουν από τους γιατρούς να τους παρέχουν τις ανάλογες υγειονομικές υπηρεσίες. Οι γιατροί βρίσκονται σε μία προνομιακή θέση εξουσίας και γνώσης σε σχέση με τον ασθενή-«καταναλωτή» και η ασυμμετρία της πληροφόρησης γιατρού/ασθενή δημιουργεί τις προϋποθέσεις της αυξημένης κρατικής παρέμβασης και ρύθμισης του αγαθού της υγείας στα πλαίσια του κοινωνικού κράτους και όχι της αγοραίας οικονομίας.


[1] Θεοδώρου Μάμας, Σαρρής Μάρκος, Σούλης Σωτήρης, Συστήματα Υγείας, Αθήνα (Εκδόσεις Παπαζήση) 2001, 84.

[2] Article 35  Health care: Everyone has the right of access to preventive health care and the right to benefit from medical treatment under the conditions established by national laws and practices. A high level of human health protection shall be ensured in the definition and implementation of all Union policies and Activities Official Journal of the European Communities «Charter Of Fundamental Rights Of The European Union» (2000/C 364/01), URL:http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_en.pdf

[3] Hunter J. David, Public Health Policy,Cambridge (Polity Press) 2003, 32.

[4] Θεοδώρου Μάμας, Σαρρής Μάρκος, Σούλης Σωτήρης, Συστήματα Υγείας, Αθήνα (Εκδόσεις Παπαζήση) 2001, 79.


Advertisements
Συγχωνεύσεις νοσηλευτικών ιδρυμάτων, 11.000 λιγότερες διαθέσιμες νοσοκομειακές κλίνες, παρακράτηση προνοιακών συντάξεων άπορων ψυχικά ασθενών και ηλικιωμένων, δυνατότητα ιδιωτών για μερίδιο μετοχών μεγαλύτερο του 49% στις μονάδες υγείας …
Πρωτοσέλιδοι τίτλοι ειδήσεων ή η αρχή της πλήρους εμπορευματοποίησης της υγείας;
Οι έντονες αντιδράσεις μεγάλης μερίδας της Ελληνικής ιατρικής και επιστημονικής κοινότητας απέναντι στα συγκεκριμένα μέτρα της κυβέρνησης είναι το πρώτο επακόλουθο.
Που θα πρέπει να σταθεί όμως η ανάλυσή μας στο να προβλέψουμε τα μελλούμενα δεινά στον χώρο της υγείας, που θα επηρεάσουν ιδιαίτερα τους ασθενείς;
Θα πρέπει, πρωτίστως, να εντοπίσουμε την έννοια (όχι τον ορισμό) της υγείας και πως αυτή θα ‘μεταβληθεί’ μέσω της εμπορευματοποίησης/ιδιωτικοποίησης.
Η υγεία και η υγειονομική φροντίδα αποτελούν κοινωνικά αγαθά και ανάγκες ύψιστης σημασίας που αφορούν όλο τον πληθυσμό. Όλοι δικαιούνται σε ένα επίπεδο προστασίας απέναντι στους κινδύνους της ασθένειας, της αναπηρίας και του θανάτου.
Η υγειονομική φροντίδα δεν αποτελεί μονάχα ατομικό αγαθό αλλά και δημόσιο. Η ισότιμη πρόσβαση και απόλαυση ποιοτικών υγειονομικών υπηρεσιών θα πρέπει να στηρίζεται στα πλαίσια της ισότητας, και το καλό επίπεδο υγείας είναι το ‘όχημα ανάπτυξης’’ άλλων ζωτικών κοινωνικών σφαιρών του ατόμου (εκπαίδευση, απασχόληση, κοινωνικές δραστηριότητες).
Μέσω της ιδιωτικοποίησης του συστήματος υγείας η ισότητα πρόσβασης στην ποιοτική κάλυψη υπηρεσιών υγείας θα αμβλυνθεί σημαντικά. Στο αναλυτικό επίπεδο της ισότητας, αλληλεγγύης και κοινωνικής δικαιοσύνης το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι θα αυξηθούν κατακόρυφα οι ανισότητες υγείας.
Οι κατέχοντες τους οικονομικούς πόρους θα μπορούν έτσι να απολαμβάνουν μία δέσμη ποιοτικών υγειονομικών υπηρεσιών ενώ οι άποροι θα μπουν ουσιαστικά στο περιθώριο του συστήματος προστασίας υγείας.
Δεν θα μπορούν να πληρώσουν ως καταναλωτές υγείας για τα νοσήλια και την επαρκή περίθαλψή τους.Η έννοια του καταναλωτή υγείας συνυφαίνεται με την ιδιωτικοποίηση της υγείας. Οι καταναλωτές υγείας εκλαμβάνονται ως ‘πιόνια’ της αγοράς, που διαθέτουν επίπεδο πρόσβασης στο σύστημα υγείας ανάλογο με την αγοραστική τους δύναμη.
Όμως, η ιδιωτικοποίηση δεν επηρεάζει μόνο αυτήν την μέγιστη μορφή κοινωνικής ανισότητας (ανισότητες πρόσβασης στο σύστημα υγείας).
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι οι συγχωνεύσεις μονάδων υγείας και η μείωση των νοσοκονειακών κλινών σε 11.000, κατά τα πρότυπα του Ελληνικού πολυνομοσχεδίου για την υγεία, είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία ‘λίστας αναμονής’ σε έκτακτα και επείγοντα χειρουργικά περιστατικά στην Πάτρα.
Η περικοπή δημόσιων δαπανών στην υγεία ουσιαστικά απειλεί με αυτές τις πρακτικές ανθρώπινες ζωές Προς όφελος του εξορθολογισμού δεν λαμβάνονται υπόψιν οι (πάντοτε) έκτακτες και επείγουσες ανάγκες υγείας των Ελλήνων πολιτών.
Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι μέσω της ιδιωτικοποίησης της υγείας, το επίπεδο υγείας του πληθυσμού των χωρών όπου και προχώρησαν οι σχετικές μεταρρυθμίσεις χειροτέρευσε σημαντικά.
Πώς μπορούμε να μην οδηγηθούμε σε αυτό το δύσβατο μονοπάτι και στην χώρα μας;
Υπάρχει κάποια εγγύηση από την μεριά της πολιτείας ότι οι επιχειρηματίες υγείας θα αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για την επαρκή κάλυψη των αναγκών υγείας;
Υπό την σκέπη των κανόνων της αγοράς και του επιχειρηματικού κεφαλαίου και συμφερόντων η επιδίωξη του κέρδους – η όλο και μεγαλύτερη κερδοφορία με θεμιτές ή ακόμη και αθέμιτες πρακτικές  – θα είναι ο αντικειμενικός σκοπός των ιδιωτικών μονάδων υγείας.
Με ποιό σκεπτικό μειώνονται χειρουργικές αίθουσες και υπό ποιές προβλέψεις; Είναι γνωστό ότι κανένας μας δεν μπορεί να προβλέψει ένα έκτακτο χειρουργικό περιστατικό.
Εξάλλου, οι καταναλωτές των Σούπερ Μάρκετ της Υγείας δεν θα μπορούν ποτέ να είναι επαρκώς πληροφορημένοι. Η ασυμμετρία πληροφόρησης ιατρού-ασθενή θα οδηγήσει σε νέες υπερσυνταγογραφήσεις, υπέρογκες νοσοκομειακές δαπάνες, υπερκοστολογήσεις κ.ο.κ από την μεριά των ιατρών.
Η κερδοφορία των επιχειρηματιών ανέρχεται αλλά … οι υπηρεσίες υγείας καθίστανται αβέβαιες και πολυδάπανες για τους ασθενείς.
Ο ασκός του Αιόλου έχει ανοίξει…